Lek. wet. Artur Arszułowicz
e-mail:

Kolejne spotkanie w pszczelarskich sprawach

Dnia 28 lutego 2007 roku odbyło się drugie spotkanie zespołu i grupy konsultacyjnej do spraw miodu. Na spotkanie zostały zaproszone te same osoby, które brały udział w pierwszym spotkaniu 23 stycznia 2007 roku. Obrady rozpoczęły się od przedstawienia analizy sektora pszczelarskiego w Polsce, która została opracowana przez Oddział Pszczelnictwa w Puławach. Zreferował ją Piotr Semkiw. W swoim wystąpieniu przedstawił aktualne dane w zakresie: liczby rodzin pszczelich i pszczelarzy; struktury sprzedaży miodu w Polsce; eksportu i importu miodu; cen miodu w Polsce; kosztów produkcji i konfekcjonowania miodu; jakości polskiego miodu. Analizę wykonano na podstawie wybranych danych z powiatowych rejestrów lekarzy weterynarii i danych pochodzących z Polskiego Związku Pszczelarskiego. Dotychczas podobne analizy były przeprowadzane tylko na podstawie danych Polskiego Związku Pszczelarskiego. Następnie przedstawiono roboczą wersję projektu Krajowego Programu Wsparcia Pszczelarstwa (KPWP) przygotowaną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W ramach proponowanego programu pomoc finansowa ma być kierowana do pszczelarzy, którzy mają co najmniej 10 uli, mają nadany numer identyfikacyjny lub są zarejestrowani w rejestrze prowadzonym przez powiatowego lekarza weterynarii. Pszczelarze o refundację środków finansowych mogą się ubiegać za pośrednictwem podmiotów uprawnionych, jak: związki pszczelarskie, stowarzyszenia pszczelarzy, zrzeszenie pszczelarzy, spółdzielnie pszczelarskie. O refundację środków finansowych w ramach VI środka wsparcia ubiegać się mogą również instytuty badawcze, przy pozytywnej opinii organizacji pszczelarskich.

Głównym celem programu KPWP ma być poprawa warunków produkcji i wprowadzania do obrotu produktów pszczelich w Polsce w ramach 6 ścieżek. Oto one:

1. Pomoc techniczna dla pszczelarzy i organizacji pszczelarskich
   1. Wspieranie podnoszenia kwalifikacji i poziomu wiedzy pszczelarskiej osób początkujących i zajmujących się pszczelarstwem. Finansowaniu będą podlegały:
      • szkolenia przygotowujące pszczelarzy do uzyskania tytułu mistrza w zawodzie pszczelarza
      • szkolenia o tematyce: biologia rodziny pszczelej, struktura i życie rodziny pszczelej, pożytki pszczele i ich wykorzystanie, ule, pomieszczenia i sprzęt pasieczny, choroby i szkodniki pszczół, zakładanie pasiek i gospodarstw pasiecznych, praca hodowlana, ekonomika i organizacja produkcji pszczelarskiej, marketing w pszczelarstwie, zarządzanie gospodarstwem pasiecznym, bezpieczeństwo i higiena pracy
      • szkolenia w zakresie kontroli warrozy
      • szkolenia w zakresie wędrownej gospodarki pasiecznej.
   2. Wspieranie działań promujących i informacyjnych:
      • wspieranie usługi zapylania. W ramach tego działania, planuje się refundację kosztów publikacji naukowych upowszechniających i promujących usługi zapylania. Publikacje skierowane mają być głównie do producentów rzepaku, owoców, warzyw i innych roślin pożytkowych. Dodatkowo będą refundowane koszty wystąpień na imprezach branżowych, głównie producentów rzepaku, w celu upowszechnienia i promowania tych usług,
      • wspieranie publikacji prasowych oraz akcji informacyjnych mających wpływ na realizację celu głównego. Przewidywana jest częściowa refundacja materiałów promocyjnych i informacyjnych związanych z popularyzacją produktów pszczelich oraz znaczeniem pszczół w środowisku naturalnym,
      • wspieranie innych innowacyjnych wniosków mających wpływ na poprawę warunków produkcji i wprowadzania do obrotu produktów pszczelich w Polsce.
2. Kontrola warrozy
   1. Wspieranie biologicznych i biotechnicznych metod zwalczania warrozy.
   2. Refundacja zakupu leków przez pszczelarzy. Warunkiem koniecznym do zrealizowania wypłaty jest udokumentowane wystąpienie warrozy lub zawiadomienie powiatowego lekarza weterynarii o podejrzeniu wystąpienia warrozy.
3. Racjonalizacja przemieszczania rodzin pszczelich na pożytki
   Refundacja kosztów dzierżawy lawet.
4. Działania wspierające laboratoria przeprowadzające analizy właściwości fizykochemicznych miodu
   1. Wspieranie laboratoriów. W ramach tego działania będzie refundowany zakup wyposażenia laboratoriów w nowoczesną aparaturę do badań jakości handlowej miodu oraz innych produktów pszczelich. Zakłada się doposażenie laboratoriów istniejących i funkcjonujących. Wsparciem objęto laboratoria będące w posiadaniu związków, zrzeszeń, stowarzyszeń i spółdzielni pszczelarskich.
   2. Analizy miodu i innych produktów pszczelich. W celu upowszechnienia praktyki polegającej na monitorowaniu jakości miodu i innych produktów pszczelich w ramach tego środka wsparcia zakłada się refundację analiz tych produktów. Działanie takie ma spowodować podniesienie jakości produktów pszczelich.
5. Działania wspierające odbudowę pogłowia rodzin pszczelich
   Działania podjęte w ramach tej ścieżki będą polegały na częściowej (w 75% ) refundacji kosztów zakupu matek pszczelich, pakietów i odkładów. Zakłada się również wspieranie zakupu materiału pochodzącego z pasiek prowadzących rejestry i księgi hodowlane, będących pod nadzorem Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt.
6. Współpraca z wyspecjalizowanymi jednostkami wdrażającymi programy badawcze w sektorze pszczelarskim i produktów pszczelarskich
   Istotne jest, aby wspierać wdrażanie stosownych programów badawczych w dziedzinie pszczelarstwa i produktów pszczelarskich. Wyniki prac w tym zakresie powinny być rozpowszechnione wśród pszczelarzy. W tym celu planowane jest publikowanie wyników prac w pismach branżowych.

Pierwsi zabrali głos przedstawiciele Stowarzyszenia Pszczelarzy Polskich "Polanka". W swoim wystąpieniu przede wszystkim zwrócili uwagę, że na spotkaniu w dniu 23 stycznia 2007 r. w Ministerstwie zostały złożone na piśmie postulaty na ręce pani naczelnik Haliny Rutkowskiej. Pismu temu nie nadano biegu administracyjnego, co w naszym przekonaniu wiąże się z ignorancją tych postulatów. Przecież są to postulaty środowiska pszczelarskiego dotyczące tworzonego Krajowego Programu Wsparcia Pszczelarstwa, który będzie obowiązywał przez najbliższe 3 lata. O tym, że nie można ignorować nawet tych "najmłodszych", jakim niewątpliwie jest " Stowarzyszenie Pszczelarzy Polskich Polanka", mówi art. 5F rozporządzenia Rady (WE) nr 797/2004 z dnia 26 kwietnia 2004 roku, które stanowi, że: "Programy pszczelarskie są sporządzane w ścisłej współpracy z przedstawicielami organizacji i spółdzielni pszczelarskich".

W drugim punkcie wystąpienia zabraliśmy głos w sprawie przygotowanego roboczego projektu Krajowego Programu Wsparcia Pszczelarstwa w Polsce. Program oceniliśmy surowo i bardzo krytycznie. Pomimo wskazanych przez nas złych rozwiązań zawartych w poprzednim Krajowym Programie Wsparcia Pszczelarstwa w latach 2004 - 2006, zostały one ponownie powielone. Co więcej, popełniono nowe błędy i wprowadzono wiele nieracjonalnych rozwiązań, które w efekcie utrudnią polskim pszczelarzom proces pozyskiwania środków unijnych.

Krytycznie oceniliśmy ograniczenie pomocy tylko do gospodarstw pasiecznych powyżej 10 rodzin pszczelich. W rezultacie bez refundacji kosztów leczenia pozostanie 30% pasiek w Polsce, co spowoduje wzrost zagrożenia warrozą i uniemożliwi odbudowę pogłowia rodzin pszczelich, ewentualnie powiększy się liczba rodzin w drobnych pasiekach. Takie ograniczenie pomocy unijnej jest sprzeczne z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Projekt KPWP uniemożliwia bezpośredni dostęp do funduszy indywidualnym pszczelarzom. Zwróciliśmy również uwagę, że w ramach przedstawionego projektu może dojść do sytuacji, w której wiele działań może być niewykonanych, np. z powodu braku współpracy z jednostkami badawczymi w ramach wdrażania programów badawczych. Przecież nie każdy program badawczy jest potrzebny pszczelarzom, a potrzebny może być instytucjom badawczym. Pszczelarzom są potrzebne takie programy badawcze, które będą miały praktyczne zastosowanie w ich pasiekach.

Wszystkie nasze uwagi zostały na miejscu spisane i przekazane przedstawicielowi ministerstwa z prośbą o nadanie biegu administracyjnego. Polski Związek Pszczelarskich, Związek Pszczelarzy Zawodowych i Zrzeszenie Pszczelarzy "Apipol" ustosunkowali się do uwag przychylnie.

Prezydent Polskiego Związku Pszczelarskiego Tadeusz Sabat pod koniec obrad wystąpił z propozycją, aby cztery organizacje pszczelarskie: Polski Związek Pszczelarski, Związek Pszczelarzy Zawodowych, Stowarzyszenie Pszczelarzy Polskich "Polanka" i Zrzeszenie Pszczelarzy "Apipol", spotkały się ponownie. Celem spotkania miało być wypracowanie wspólnego stanowiska w sprawie KPWP. Ustaliliśmy dodatkowo, że wszystkie swoje propozycje organizacje pszczelarskie prześlą sobie nawzajem w celu zapoznania się z nimi przed spotkaniem. "Polanka" to uczyniła. Ze strony pozostałych organizacji odzewu nie było. Zrozumieliśmy, że punktem wyjściowym do określenia wspólnego stanowiska będą w głównej mierze propozycje "Polanki".

Datę spotkania wyznaczyliśmy na 7 marca 2007 roku w siedzibie Polskiego Związku Pszczelarskiego. Na spotkanie każda z organizacji wydelegowała po dwóch swoich przedstawicieli. W spotkaniu pan prezydent PZP nie brał udziału. Po kilku godzinach rozmów zgodnie i jednomyślnie przyjęto następujące postulaty w celu przedstawienia ich podczas prac nad KPWP w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

1. Krajowy Program Wsparcia Pszczelarstwa powinien być przyjęty w formie rozporządzenia Ministra Rolnictwa, a nie jak do tej pory zarządzeniem Prezesa Agencji Rynku Rolnego.
2. Zniesienie wymogu posiadania 10 pni, aby uzyskać refundację.
3. Dostęp beneficjentów zarejestrowanych w Agencji Rynku Rolnego, zajmujących się działalnością pszczelarską, do funduszy unijnych.
   Pszczelarz z zarejestrowaną działalnością w dziale produkcji specjalnej i instytuty badawcze powinny mieć prawo wyboru między korzystaniem z pośredników (organizacje pszczelarskie) a samodzielnym staraniem się o środki z KPWP. Przedstawiony projekt KPWP ogranicza liczbę podmiotów mogących brać udział w programie. Podyktowane to jest sprawami organizacyjno-technicznymi. Agencji Rynku Rolnego łatwiej jest rozpatrzyć wnioski od kilku podmiotów niż od tysięcy pszczelarzy.
4. Elastyczność przesuwania środków pomiędzy poszczególnymi kierunkami wsparcia. Z racji ogromnego wpływu na gospodarkę pasieczną czynników środowiskowych konieczne jest umożliwienie przesuwania środków finansowych pomiędzy 6 ścieżkami wsparcia. Elastyczność powinna również dotyczyć racjonalnych i skutecznych form kontroli warrozy. Dotychczasowe prawo nakazuje wybór środka leczniczego na rok przed jego zastosowaniem. Nie jest to dobre rozwiązanie. środek leczniczy powinien wybierać pszczelarz po konsultacji z powiatowym lekarzem weterynarii, lek najskuteczniejszy w danym sezonie, z zachowaniem zmiany substancji czynnej leku co roku.
5. Publikacja wyników badań naukowych powinna być zamieszczona w dwóch ogólnokrajowych czasopismach pszczelarskich i dodatkowo na stronach Agencji Rynku Rolnego.
   Programy badawcze wykonane w ramach KPWP muszą być ogłoszone, a dostęp do tej wiedzy praktycznej powinien być jak najszerszy.
6. Szkolenia w zakresie zapylania powinny być finansowane z innych źródeł. W planowanym KPWP i tak brakuje środków finansowych na wsparcie 6 ścieżek. W tej sytuacji szkolenia rolników w zakresie zapylania powinny być finansowane z innych źródeł, np. ze środków Ministerstwa środowiska.
7. Obowiązek publikacji przez Agencję Rynku Rolnego komunikatów o pozyskiwaniu środków pochodzących z Krajowego Programu Wsparcia Pszczelarskiego przez poszczególne organizacje w terminie 30 dni od zamknięcia rozliczeń rocznych na stronie internetowej Agencji Rynku Rolnego.
   Wydawanie pieniędzy publicznych powinno być jawne i zgodne z ustawą z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Powyższy postulat jest jednocześnie informacją o skuteczności organizacji pszczelarskich w Polsce.
8. Refundacja kosztów leków wraz z oprzyrządowaniem.
   Refundacja powinna obejmować nie tylko leki, ale i oprzyrządowanie do ich stosowania. Tymi urządzeniami są np. aplikatory do podawania kwasu mrówkowego czy szczawiowego.
9. Przyjęcie najwyższego z możliwych poziomu refundacji i objęcie leczeniem wszystkich rodzin pszczelich w kierunku Varroa destruktor.
10. Dopisanie do punktu IV instytutów badawczych.
11. Ze względu na pomijanie w analizach miodu składników nieswoistych, postulujemy wykreślenie z punktu IV słowa "handlowej".
12. W punkcie "Szkolenia w zakresie wędrownej gospodarki pasiecznej" skreślić zdanie: "Na podstawie materiałów szkoleniowych zostaną również przygotowane artykuły do publikacji w czasopismach pszczelarskich".
    Obowiązek publikacji powinien być normą, a nie przymusem. W przypadku braku publikacji wynikających z przyczyn niezależnych, mogłoby nastąpić odebranie środków finansowych.
13. O refundację środków finansowych w ramach VI środka wsparcia ubiegać się mogą również instytuty badawcze przy pozytywnej opinii organizacji "pszczelarskiej", a nie "pszczelarskich".
    Jest to tylko doprecyzowanie propozycji Ministerstwa. Wystarczy pozytywna opinia jednej organizacji.
14. W punkcie III zmienić refundację kosztów związanych z przewozem uli.
    Refundacja przewozu uli powinna obejmować wszystkie formy i rodzaje transportu. Trzymanie się tylko zakupu lawet jest rozwiązaniem mało skutecznym i mało oszczędnym. Równie dobrze można refundować wypożyczenia lawety.
15. Refundacja kosztów sprzętu.

Powyższe postulaty mają być przesłane do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mają się z nimi zapoznać urzędnicy oraz starać się uwzględnić w KPWP. Czy wygra dobro polskiego pszczelarstwa czy trudności urzędnicze? Niebawem się o tym przekonamy. A może rozwiązaniem problemu KPWP jest napisanie drugiego programu pomocy pszczelarzom finansowanego z budżetu państwa, podobnie jak to jest w innych krajach europejskich. Wtedy pszczelarz korzystałby z dwóch funduszy - unijnego, w ramach programu KPWP, i z budżetu państwa.