Mgr inż. Piotr Semkiw, dr Piotr Skubida
Oddział Pszczelnictwa w Puławach

e-mail:

Bądźmy gotowi do wykorzystania nowych możliwości

W marcu 2006 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013). Pszczelarz, aby mógł stać się beneficjentem konkretnych działań w ramach PROW, musi być rolnikiem albo opodatkować pasiekę od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Koniecznym do spełnienia warunkiem, aby prowadzona działalność pszczelarska została uznana za dział specjalny produkcji rolnej, jest posiadanie więcej niż 80 rodzin pszczelich. Procedura opodatkowania pasieki od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej: W urzędzie skarbowym, właściwym według miejsca zamieszkania podatnika, należy złożyć deklarację PIT-6, w której należy podać: NIP; dane identyfikacyjne podatnika i miejsce zamieszkania (część B deklaracji); miejsce prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej (część C). W formularzu należy także wskazać sposób ustalania dochodu. Do wyboru są dwie możliwości: na podstawie norm szacunkowych (część D) lub na podstawie prowadzenia przez podatnika ksiąg rachunkowych, wykazujących przychody i koszty - (część E), gdzie należy podać deklarowany (przewidywany) przez podatnika dochód. Wybór konkretnego sposobu został pozostawiony podatnikom. Normę szacunkową dochodu rocznego ustala Minister Finansów. Na rok 2006 wysokość dochodu rocznego od jednej rodziny pszczelej wynosi 2,43 zł. W części D PIT-6 należy także określić rodzaj produkcji (pszczelarz wpisuje: pozostały chów i hodowla zwierząt, numer działu (81) i rozmiar produkcji (liczbę rodzin pszczelich). Całość deklaracji należy opatrzyć własnoręcznym podpisem w części F. Na podstawie złożonej deklaracji decyzję wydaje naczelnik urzędu skarbowego.

Należy pamiętać, że ustawa nakłada na podatników prowadzących działy specjalne produkcji rolnej, niezależnie od sposobu ustalania dochodu, obowiązek składania w terminie do 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy (do 30 listopada 2006 r. dla potrzeb wymiaru zaliczek podatku dochodowego od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za rok 2007) deklaracji o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji. W sytuacji, gdy pszczelarz zgłaszający pasiekę do opodatkowania od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, tj. nie pracuje na etacie, nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej, ustawa nakłada na niego obowiązek ubezpieczenia się w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Osoba, zgłaszająca się do ubezpieczenia społecznego rolników w związku z rozpoczęciem prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej oraz do ubezpieczenia zdrowotnego, jest zobowiązana przedłożyć zaświadczenie z urzędu skarbowego o rodzaju i rozmiarach prowadzonej produkcji oraz o wysokości zadeklarowanego dochodu z tego tytułu.

Wszystkie osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia działów specjalnych powinny corocznie dostarczać Kasie zaświadczenia o rozmiarach i rodzaju produkcji. Ponadto w celu określenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych, osoby te muszą dostarczyć do dnia 31 stycznia każdego roku oświadczenie o przewidywanym dochodzie z prowadzonej działalności w zakresie działów specjalnych. Do oświadczenia należy dołączyć odpis decyzji naczelnika urzędu skarbowego, wydanej na podstawie deklaracji o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji lub o wysokości przewidywanego dochodu w roku następnym.

Czym jest PROW? Program Rozwoju Obszarów Wiejskich, który obejmuje szereg założeń strategicznych w formie skonkretyzowanych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, finansowany jest ze środków krajowych przeznaczonych na ten cel w ustawie budżetowej oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Program realizowany jest w ramach czterech osi priorytetowych: 1) poprawy konkurencyjności sektora rolnego i leśnego; 2) poprawy środowiska przyrodniczego i obszarów wiejskich; 3) jakości życia na obszarach wiejskich i różnicowania gospodarki wiejskiej; 4) leadera. Działania przedstawione w osi pierwszej dotyczą głównie wspierania konkurencyjności gospodarstw rolnych poprzez ich dofinansowywanie w dostosowywaniu do rosnących wymagań, zapewnienie wsparcia w zakresie jakości produkcji, polepszenie infrastruktury wsi i tworzenie grup producentów rolnych. Działania skupione w pozostałych osiach programu oddziałują głównie na rozwój obszarów wiejskich, poruszają problematykę zrównoważonego rozwoju, a ich celem jest podniesienie jakości życia na wsi. Dlatego naszą uwagę skupimy głównie na scharakteryzowaniu niektórych działań w ramach osi 1., których beneficjentami mogą zostać pszczelarze.

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Celem nadrzędnym tego działania jest wsparcie przy zakładaniu lub przejmowaniu gospodarstw rolnych przez młodych rolników, a także modernizacji tych gospodarstw. Pomoc udzielana jest w postaci jednorazowej premii w wysokości 50 tys. złotych. Osoba ubiegająca się o premię może mieć najwyżej 40 lat i musi mieć odpowiednie kwalifikacje rolnicze, tj. wykształcenie rolnicze lub staż pracy w rolnictwie. Wykształcenie można uzupełnić w ciągu 36 miesięcy od rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa. Warunkiem uzyskania premii jest także posiadanie ubezpieczenia w KRUS oraz przedłożenie planu rozwoju gospodarstwa (biznes plan) z zobowiązaniem, że w ciągu 3 lat beneficjent zrealizuje jego założenia i nie zrezygnuje z prowadzenia działalności rolniczej w ciągu 5 lat od uzyskania finansowego wsparcia.

Biznes plan powinien obejmować w swoim opisie analizę sytuacji wyjściowej (żywotność ekonomiczną gospodarstwa), etapy i cele rozwoju gospodarstwa, charakterystykę zaplanowanych inwestycji, docelową sytuację (żywotność ekonomiczną gospodarstwa po zakończeniu realizacji biznes planu). Pod koniec 3-letniego okresu realizacji biznes planu dokonana zostanie ocena jego realizacji. Należy być świadomym tego, że w przypadku nie spełnienia założeń planu beneficjent zobowiązany jest zwrócić całość lub część przyznanej premii.

Modernizacja gospodarstw rolnych. Pomoc udzielana jest w celu poprawienia konkurencyjności gospodarstw rolnych, warunków bezpieczeństwa i higieny produkcji oraz warunków utrzymania zwierząt. Pomoc polega na refinansowaniu części poniesionych kosztów realizacji inwestycji. Maksymalna wysokość pomocy na jednego beneficjenta nie przekracza 300 tysięcy złotych, natomiast jeśli inwestycja realizowana jest przez młodego rolnika, wysokość pomocy może wynosić 500 tysięcy złotych. Do realizacji będą przyjmowane projekty, dla których kwota wsparcia wynosi co najmniej 10 tys. złotych. Poziom wsparcia wynosi od 40 do 60% kosztów poniesionych na inwestycje, gdy o refundację zwraca się młody rolnik lub inwestycja prowadzona jest na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Szczegółowe kryteria dostępu do skorzystania z tego działania określają następujące warunki: rolnik powinien mieć odpowiednie kwalifikacje zawodowe, w chwili ubiegania się o pomoc nie może przekroczyć wieku emerytalnego, w czasie ubiegania się o ostatnią płatność realizowana inwestycja powinna już zapewniać minimalne standardy w zakresie higieny, ochrony środowiska, a także warunków utrzymania zwierząt. Beneficjent nie może mieć zaległości w opłacaniu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego ani zobowiązań podatkowych.

Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności. W tym działaniu stawia się przede wszystkim na poprawę jakości produkcji i produktów rolnych oraz wsparcie dla rolników wytwarzających żywność wysokiej jakości, uczestniczących w dobrowolnych systemach jakości. Płatność w ramach działania udzielana jest beneficjentom poszczególnych systemów przez 5 lat w formie zryczałtowanych płatności.

1. systemy wspólnotowe:
   1. System Chronionych Nazw Pochodzenia, Chronionych Oznaczeń Geograficznych Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności w rozumieniu rozporządzeń Rady nr 2081/92 i 2082/92, dotyczący głównie ochrony nazw produktów rolnych i tradycyjnych metod produkcji. Poziom wsparcia w tym systemie wynosi 3 260 zł/rok/gospodarstwo. Do wniosku o płatność należy dołączyć aktualny certyfikat zgodności procesu produkcji ze specyfikacją, wydany przez odpowiednią w tym zakresie jednostkę certyfikującą lub świadectwo jakości, potwierdzające zgodność procesu produkcji ze specyfikacją, wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno -Spożywczych.
   2. Rolnictwo ekologiczne w rozumieniu rozporządzenia Rady nr 2092/91 w sprawie produkcji ekologicznej. Wysokość poziomu wsparcia w zależności od wielkości użytków rolnych wynosi od 736 do 1 236 zł/rok/gospodarstwo. Obecnie nie wiadomo, jaka byłaby wysokość wsparcia dla pasiek ekologicznych. Do wniosku dołączona musi być kopia certyfikatu zgodności, wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym lub dokument poświadczający, iż gospodarstwo znajduje się w trakcie przestawiania produkcji konwencjonalnej na ekologiczną albo dokument wydany przez odpowiednią jednostkę certyfikującą poświadczający, że gospodarstwo rolne objęte jest planem kontroli.
2. systemy krajowe:
   1. Integrowana produkcja (IP) w rozumieniu ustawy o ochronie roślin. Płatność w wysokości 1 730zł/rok/ gospodarstwo. W załącznikach do wniosku musi się znaleźć aktualny certyfikat integrowanej produkcji wydany przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
   2. Tradycja, jakość - płatność w wysokości 1 820 zł/rok/gospodarstwo. Wsparcie jest przeznaczone dla producentów, którzy dołączą do wniosku zaświadczenie Programu Polskiej Izby Produktu Regionalnego i Lokalnego stwierdzające, że produkt jest w systemie i jest przeznaczony do spożycia przez ludzi, a także dołączą do wniosku certyfikat wydany przez jednostkę certyfikującą zgodnie z normą PN - EN 45011:2000, upoważnioną przez MR i RW.

Działania informacyjne i promocyjne. Celem tego działania jest zwiększanie popytu na produkty regionalne, tradycyjne i ekologiczne oraz pogłębianie wiedzy konsumentów o walorach takich produktów, a także informowanie o mechanizmach poprawy jakości żywności. Wsparcie w postaci refundacji do 70% kosztów poniesionych na działania informacyjne i promocyjne oraz na przeprowadzenie różnego rodzaju kampanii reklamowych będzie udzielane grupom producentów skupiającym podmioty uczestniczące w systemach jakości żywności.

Grupy producentów rolnych. Wsparcie może być udzielane na zakładanie i administracyjne koszty działania grup producentów przez 5 lat od momentu ich powstania. Pomoc będzie udzielana grupom pod warunkiem, że zostały wpisane do rejestru prowadzonego przez marszałka właściwego dla siedziby grupy, w okresie objętym PROW oraz powstały na mocy ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach. Kwota wsparcia zostanie wyliczona na podstawie wartości netto produkcji sprzedanej, wyprodukowanej w gospodarstwach członków grupy i nie przekroczy kwoty: w pierwszym i drugim roku -100 000 EUR, w trzecim roku - 80 000 EUR, w czwartym roku - 60 000 EUR, w piątym roku - 50 000 EUR.

Poziom wsparcia stanowi procentowy ryczałt od wartości przychodów netto, pochodzących ze sprzedaży produktów lub grup produktów, do produkcji których grupa została utworzona. i wytworzonych w gospodarstwach jej członków: 5% - w pierwszym i drugim roku, 4% - w trzecim roku, 3% - w czwartym, w piątym - 2% wartości produkcji sprzedanej do sumy 1 000 000 EUR. W sytuacji, gdy wartość produkcji sprzedanej przez grupę przekroczy tę kwotę, poziom wsparcia wyniesie: 2,5 % w pierwszym i drugim roku działalności, 2% - w trzecim, 1,5% - w czwartym i piątym roku.

Interesująco dla pszczelarzy przedstawia się także wstępna propozycja Ministerstwa Rolnictwa w ramach Programów Rolnośrodowiskowych (Działanie 2.3. PROW 2007 - 2013). W Pakiecie 7, obejmującym Ochronę lokalnych ras zwierząt gospodarskich, wariant 7.14 dotyczy Zachowania lokalnych linii pszczół. Ochroną objęte są linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej: Augustowska, Kampinoska, Północna i Asta, dla których realizowane są programy ochrony zasobów genetycznych. Realizacja tych programów oparta jest na współpracy pomiędzy stadami zachowawczymi wiodącymi a stadami zachowawczymi współpracującymi, wykonującymi zadania wynikające z programów.

1. Utrzymanie rodziny pszczelej w stadach zachowawczych wiodących. Proponowana płatność - 840 zł przeznaczona jest na rodzinę pszczelą linii Asta, Augustowska, Kampinoska, Północna pod warunkiem, że minimalna wielkość stada na dzień 30 czerwca wynosi 10 matek pszczelich danej linii, zakwalifikowanych do udziału w programie ochrony. Konieczne jest posiadanie dokumentacji hodowlanej stada i realizowanie programów ochrony zasobów genetycznych danej linii;
2. W stadach zachowawczych wiodących chronionych linii, gdzie wykonuje się zadania wynikające z programu ochrony danej linii oraz utrzymuje stado zachowawcze, proponuje się płatność w zależności od linii: Asta - 42 000 zł/rok, Augustowska - 82 300 zł/rok, Kampinoska - 143 700 zł/rok, Północna - 19 360 zł/rok;
3. Utrzymanie rodziny pszczelej w stadach zachowawczych współpracujących. Propozycja płatności wynosi 200 zł na rodzinę pszczelą, przy zachowaniu warunków identycznych jak w punkcie 1.
4. Utrzymanie rodziny pszczelej w strefie centralnej rejonu hodowli zachowawczej pszczół augustowskich. Propozycja płatności wynosi 190 zł na rodzinę pszczelą. Wymagane jest utrzymanie matek pszczelich spełniających warunki określone w programie ochrony zasobów genetycznych linii Augustowska oraz realizowanie zadań wynikających z programu;
5. Utrzymanie rodziny pszczelej w strefach izolacyjnych rejonu hodowli zachowawczej pszczół augustowskich lub na terenie rejonu hodowli zachowawczej pszczół kampinoskich. Konieczne jest utrzymanie matek pszczelich pochodzących z linii hodowlanej Kampinoska lub Augustowska, zakupionych w pasiece podmiotu prowadzącego zachowawcze stado wiodące danej linii, a także realizowanie zadań związanych z ochroną genetyczną danej linii. Proponowana płatność to 140 zł na rodzinę pszczelą.

Realizacją zadań wynikających z PROW zajmuje się Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W oddziałach terenowych należy składać wnioski o przyznanie pomocy w ramach konkretnego działania, tam też oraz w Ośrodkach Doradztwa Rolniczego zostanie udzielona pomoc przy kompletowaniu niezbędnych dokumentów. Być może w chwili, gdy Agencja przystąpi do realizacji poszczególnych zadań PROW 2007 - 2013, przedstawione działania ulegną niewielkim zmianom, aczkolwiek w ogólnym zarysie pozostaną takie, jak zostały przez nas scharakteryzowane. Pamiętajmy, iż zostało już niewiele czasu do rozpoczęcia realizacji Programu, dlatego bądźmy przygotowani, aby wsparcie było w naszym zasięgu. Nawet najlepiej finansowany program nie przyniesie zamierzonych rezultatów, gdy pomoc nie będzie wykorzystywana.

Zaskoczeniem dla nas są informacje od pszczelarzy z kraju, iż działalność w niektórych kołach pszczelarskich ogranicza się jedynie do zebrania składek członkowskich i zorganizowania kilku wykładów poruszających problematykę pszczelarską. Wina w większości przypadków tkwi w nieumiejętnym zarządzaniu działalnością kół, zatem: panowie prezesi, skończyły się czasy, gdy jedynym mechanizmem wsparcia dla pszczelarzy były dopłaty do cukru, obecnie Wasze działania powinny nabrać szerszego kontekstu. Realizowany w Polsce Krajowy Program Wsparcia Pszczelarstwa jest dla pszczelarzy i nie blokujcie możliwości korzystania z niego, kroczenia drogą postępu, który ten program zapewnia.