Lek. wet. Artur Arszułowicz
Państwowa Inspekcja Sanitarna w Łomży
e-mail: 

Normy, rozporządzenia i ustawy pszczelarskie (część I):
Jakość miodu

Od razu chciałbym mocno podkreślić, że za jakość miodu całkowitą odpowiedzialność ponosi pszczelarz. Natomiast kompetentne organa egzekwują tę odpowiedzialność poprzez nadzór i kontrole. Odpowiedzialność ta wynika z Ustawy z dnia 11maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia ( Dz. U. Nr 63 poz. 634 z późniejszymi zmianami ).

Z dniem 1 stycznia 2003 roku przestała obowiązywać Polska Norma na miód pszczeli PN-88/A-77626. Ponieważ jednocześnie nikt nie ogłosił unieważnienia ustaleń zawartych w tym akcie prawnym dotyczącym jakości miodu, norma jest dalej uznawana tylko, że na zasadzie dobrowolności. Wynika to z Ustawy o normalizacji z dnia 12 września 2002r. (Dz. U. Nr 169 poz.1386 z późniejszymi zmianami).

3 października 2003 roku wyszło Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu (Dz. U. z 2003r. Nr 181, poz. 1773), które stanowi akt wykonawczy do Ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych z dnia 21 grudnia 2000r. (Dz. U. z 2001r. Nr 5 poz. 44).

Zaistniała rzecz niebywała. Z jednej strony mamy aktualne Rozporządzenie, z drugiej strony - Polską Normę. Zauważmy, że oba akty nie wykluczają się wzajemnie. Dotyczą tego samego: jakości miodu. Oba zawierają parametry jakościowe miodu, choć różne są jego definicje. Rozporządzenie definiuje miód, jako: naturalny słodki produkt wytwarzany przez pszczoły Apis mellifera przez łączenie z własnymi specyficznymi substancjami nektaru roślin lub wydzielin żywych części roślin, lub wydalin owadów ssących soki żywych części roślin składowanych, odparowywanych i pozostawionych do dojrzewania w plastrach. Natomiast Norma Polska definiuje miód jako: miód pszczeli wytwarzany przez pszczoły z nektaru roślin, spadzi lub nektaru roślin i spadzi, przeznaczony do obrotu krajowego i na eksport. Porównując obie definicja miodu dochodzimy do wniosku, że definicja z Rozporządzenia skutecznie broni prawdziwych pszczelarzy i tym samym konsumentów miodu.

Pamiętajmy! rozporządzenie jest aktem wiążącym, ponieważ za nim stoją sankcje prawne. Natomiast Norma ma tylko charakter pomocniczy. Jest jakby „modelem” jakości miodu pod względem fizykochemicznym i organoleptycznym, w którym wymagania w wielu punktach są bardziej restrykcyjne niż w Rozporządzeniu.

Analizując rok 2004 ponad 1/3 miodu, która znalazła się sprzedaży, nie spełniała wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu jak i deklarowanych przez producenta. Do najczęstszych niezgodności organoleptycznych w miodzie należały: smak ( bardzo słodki zbliżony do syropu), fermentacja potwierdzona określoną liczbą drożdżaków, zapach ( nikły lub go brak ). Najczęstsze niezgodności fizykochemiczne w miodzie to: zawyżona liczba HFM (5-hydroksyfurfural ), zawyżone zawartości sacharozy, cukrów redukujących oraz niższa liczba diastazowa, świadcząca o mniejszej aktywności enzymatycznej miodu. Wady te mogą świadczyć o fałszowaniu miodu przez producenta lub konfekcjonowaniu w zbyt wysokiej temperaturze.

W przypadku braku zgodności kontrolowanego miodu z deklaracją zawartą na etykiecie koszty badań laboratoryjnych ponosi pszczelarz lub przedsiębiorca wprowadzający miód na rynek. Jednocześnie o zaistniałej niezgodności zostaje poinformowany właściwy inspektorat jakości artykułów rolno-spożywczych. W konsekwencji każdy, kto wprowadza miód nieodpowiadający normom w zakresie jakości handlowej, podlega karze grzywny.

Wspomnieć należy również o dokumencie prawnym poświadczającym handlową jakość miodu. Jest nim świadectwo jakości handlowej zgodne z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18.12.2002 w sprawie jakości handlowej miodu (Dz.U. z 2002r. Nr 230 poz.1932). Dokumenty ten jest potrzebny pszczelarzowi w momencie sprzedaży swojego miodu w opakowaniach detalicznych u zaprzyjaźnionego sklepikarza lub w sieciach handlowych. Natomiast zbyteczny jest w przypadku sprzedaży bezpośredniej np. w pasiece. Świadectwo to wydawane jest odpłatnie przez wojewódzkie inspektoraty inspekcji jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Zgodnie z Ustawą o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych.

Niejednokrotnie przedsiębiorcy skupujący miód wymagają świadectwa jakości handlowej miodu od pszczelarza. Pszczelarz w takiej sytuacji nie musi mieć świadectwa, ponieważ w tym przypadku sprzedaje miód jako surowiec, który będzie podlegał dalszym procesom przetwórczym. Przedstawiłem kolegom pszczelarzom tylko podstawowe akty prawne dotyczące miodu. Nie sposób jest napisać w jednym artykule o wszystkim co dotyczy miodu i warunków jego pozyskiwania. Proszę więc o pytania. Będą mi bardzo pomocne przy tworzeniu następnych artykułów.

W następnym odcinku napiszę co powinna zawierać etykieta.